QT Eğitimi - 4 : İkili Saat (Binary Clock)


Önder Arslan


Sürüm 1.0

Özet
Bu belge qt öğrenimi için bir dizi şeklinde hazırlanmıştır. C++ bilmek ön koşuldur.

Giriş

Kullanıcı arabirimi oluşturmayı öğrenirken insan arada şöyle çalışan bir şeyler de yapmak istiyor. QButton 'a bas mesaj kutusu çıksın , QButton 'a bas metin kutuları temizlensin sıkıcı oluyor. Bu nedenle dördüncü eğitimde "binary clock" uygulaması yazacağız. "Binary clock" ne derseniz budur :

clock

thinkgeek sitesinde satılır, kol saati ve masa saati biçimleri de vardır :)) Kol saati olanını hep almak istemişimdir ama nasip olmamıştır :( "Eee alamıyorsam kendim yapayım" dedim ve böylece qt uygulamamızın konusu oldu.  Ama bu uygulamayı yaparken yeni sınıflar öğrenmeyi de ihmal etmeyeceğiz. Öğreneciğimiz sınıflar : QLabel, QTimer, QPixmap, QTime ...

Saat


/*--- form.h ---*/

#ifndef FORM_H
#define FORM_H

 #include <QtGui>

class Form : public QDialog
{
    Q_OBJECT
    public:
        Form();

        QLabel *lbl_hour_first_1;
        QLabel *lbl_hour_first_2 ;
   
        QLabel *lbl_hour_second_1;
        QLabel *lbl_hour_second_2;
        QLabel *lbl_hour_second_4;
        QLabel *lbl_hour_second_8;
   
        QLabel *lbl_second_first_1;
        QLabel *lbl_second_first_2;
        QLabel *lbl_second_first_4;

        QLabel *lbl_second_second_1;
        QLabel *lbl_second_second_2;
        QLabel *lbl_second_second_4;
        QLabel *lbl_second_second_8;

   public slots:

        void Update();
   
};

#endif

form.h:
Başlık dosyamızda sizinde farkettiğiniz gibi QLabel dışında öğrenmediğimiz bir şey yok  ;) QLabel metin ve imaj görüntülemek için tasarlanmış bir sınıf. Aslında qt dışında (c# ta yada vb 'de label kullanımında) bir label 'ın imaj gösterebilmesinin böyle üstüne basıldığını (The QLabel widget provides a text or images display.) görmemiştim. Bugüne kadar kullanımlarım hep metin gösterimi şeklindeydi. Bir Label benim için kullanıcı arabiriminde ya metin kutusunun kutusunun içine ne yazılması gerektiğini ya da tıklanacak düğmenin ne iş yapacağını anlatırdı felan. Bu sebeple aslında ilk aklıma gelen programda saati ve dakikayı gösteren ışıkları qt 'ye çizdirmekti. Ama bu uygulamada QLabel kullancağız ;) :

lbl_hour_first           saatin ilk hanesini (ör: 13:29 da 'da 1 'i gösterir)
lbl_hour_second      saatin ikinci hanesini (ör: 13:29 'da 3 'ü gösterir)
lbl_second_first       dakikanın birinci hanesini gösterir (ör: 13:29 'da 2 'yi gösterir)
lbl_second_second  dakikanın ikinci hanesini gösterir (ör:13:29 'da 9 'u gösterir)

/*--- form.cpp ---*/

#include "form.h"
#include <map>
#include <algorithm>
#include <functional>

using namespace std;


typedef pair<int,int> light_pair;

static int first, second;  
static map<int,light_pair> mymap;

pair<int,int> getTime()
{
        QTime time = QTime::currentTime();
        return make_pair(time.hour(),time.minute());
}

Form::Form()
{
 
    mymap.insert(make_pair(1,light_pair(1,0)));
    mymap.insert(make_pair(2,light_pair(2,0)));
    mymap.insert(make_pair(3,light_pair(1,2)));
    mymap.insert(make_pair(4,light_pair(4,0)));
    mymap.insert(make_pair(5,light_pair(1,4)));
    mymap.insert(make_pair(6,light_pair(2,4)));
    mymap.insert(make_pair(7,light_pair(7,7)));    
    mymap.insert(make_pair(8,light_pair(8,0)));    
    mymap.insert(make_pair(9,light_pair(1,8)));    


    lbl_hour_first_1 = new QLabel(this);
    lbl_hour_first_2 = new QLabel(this);
   
    lbl_hour_second_1 = new QLabel(this);
    lbl_hour_second_2 = new QLabel(this);
    lbl_hour_second_4 = new QLabel(this);
    lbl_hour_second_8 = new QLabel(this);
   
    lbl_second_first_1 = new QLabel(this);
    lbl_second_first_2 = new QLabel(this);
    lbl_second_first_4 = new QLabel(this);

    lbl_second_second_1 = new QLabel(this);
    lbl_second_second_2 = new QLabel(this);
    lbl_second_second_4 = new QLabel(this);
    lbl_second_second_8 = new QLabel(this);

    lbl_hour_first_1->move(5, 140);      
    lbl_hour_first_2->move(5, 100);

    lbl_hour_second_1->move(50, 140);      
    lbl_hour_second_2->move(50, 100);      
    lbl_hour_second_4->move(50, 60);
    lbl_hour_second_8->move(50, 20);  
   
    lbl_second_first_1->move(100, 140);      
    lbl_second_first_2->move(100, 100);      
    lbl_second_first_4->move(100, 60);     

    lbl_second_second_1->move(145, 140);      
    lbl_second_second_2->move(145, 100);      
    lbl_second_second_4->move(145, 60);      
    lbl_second_second_8->move(145, 20);
   
    lbl_hour_first_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_first_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));

    lbl_hour_second_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_second_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_second_4->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_second_8->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));


    lbl_second_first_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_first_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_first_4->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));

    lbl_second_second_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_second_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_second_4->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_second_8->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));

    resize(200,200);

   
    QTimer *timer = new QTimer(this);
    connect(timer, SIGNAL(timeout()), this, SLOT(Update()));
    timer->start(1000);
   
}



void Form::Update()
{
   
    first = mymap[ (getTime().first - getTime().first %10)  /10 ].first;
    second = mymap[(getTime().first - getTime().first %10) / 10].second;
   
    lbl_hour_first_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_first_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
 
    if (first == 1 || second == 1)
        lbl_hour_first_1->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 2 || second == 2)
        lbl_hour_first_2->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
   

    first = mymap[getTime().first %10].first;
    second = mymap[getTime().first%10].second;

    lbl_hour_second_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_second_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_second_4->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_hour_second_8->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
      
    if (first == 1 || second == 1)
        lbl_hour_second_1->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 2 || second == 2)
        lbl_hour_second_2->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 4 || second == 4)
        lbl_hour_second_4->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 8 || second == 8)
        lbl_hour_second_8->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 7 || second == 7) 
    {
        lbl_hour_second_1->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
        lbl_hour_second_2->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
        lbl_hour_second_4->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    }

    first = mymap[ (getTime().second - getTime().second %10)  /10 ].first;
    second = mymap[(getTime().second - getTime().second %10) /10].second;

    lbl_second_first_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_first_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_first_4->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));

    if (first == 1 || second == 1)
        lbl_second_first_1->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 2 || second == 2)
        lbl_second_first_2->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 4 || second == 4)
        lbl_second_first_4->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));

   first = mymap[getTime().second %10].first;
   second = mymap[getTime().second %10].second;

    lbl_second_second_1->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_second_2->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_second_4->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
    lbl_second_second_8->setPixmap(QPixmap("bir.gif"));
   
    if (first == 1 || second == 1)
        lbl_second_second_1->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
   if (first == 2 || second == 2)
        lbl_second_second_2->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
     if (first == 4 || second == 4)
        lbl_second_second_4->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    if (first == 8 || second == 8)
        lbl_second_second_8->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
   if (first == 7 || second == 7) 
    {
        lbl_second_second_1->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
        lbl_second_second_2->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
        lbl_second_second_4->setPixmap(QPixmap("iki.gif"));
    }

}

 

form.cpp

Form.cpp kaynak dosyasının uzunluğu biraz büyük görünsede gözünüzü korkutmasın. Çünkü kullanılan kontrollerin çokluğu nedeniyle biraz fazla, sadece ışıkları göstermek için 13 adet QLabel kullandığımızı ve bunların 2 özelliğni kullandığımızda 26 satır ettiğini düşünürseniz korkacak birşey kalmıyor ;) Bir saat yapabilmek için öncelikle saatin kaç olduğunu bilmemiz lazım :) Bu nedenle getTime() adında bir fonksiyon yazıyoruz. getTime() içinde currentTime() değeriyle set edilmiş bir QTime nesnesi oluşturuyoruz. bu nesnenin hour() fonksiyonuyla saati minute() fonksiyonu ile dakikayı alıp geri dönüş değeri olarak döndürüyoruz.

Static QLabel nesnelerimizi oluşturduktan sonra ( ki kodun 13 satırı burası ;) ) move komutu ile onları istediğimiz yere taşıyoruz (kodun 13 satırı da bu etti 26 satır).

Qt resim gösterimi için dört sınıf sunar : QPixmap, QImage, QBitmap ve QPicture . QPixmap resim gösterimi için kullanacağımız sınıftır. Bu sınıf ile QLabel 'da setPixmap() fonksiyonunu kullanarak resim gösterebiliriz. Hatta QAbstractButton sınıfının alt sınıfları olan QPushButton, QToolButton gibi kontroller üzerinde de resim gösterebiliriz.Bizde QLabel 'larımıza setPixmap() fonksiyonu ile QPixmap ' nesnelerimizi atıyoruz (yani bir.gif resmini).

QTimer bize tekrarlanan yada tek-atışlık zamanlıyıcı olanağı sunar. Biz programızda zamanlayıcıyı belirli zamanlarda (bu programda 1000ms 'de) çalıştırarak saatte olan değişiklikleri görebilmek için Update() komutunu çağırıyoruz. Örneğin connect(timer, SIGNAL(timeout()), this, SLOT(Update())); satırında zamanlayıcı her timeout() fonksiyonunu çalıştırdığında Update() slotumuz çalışıyor. QTimer nesnesinin timeout değeri milisaniye olarak interval değişkeninde saklanır. Bu değeri ayarlamak için setInterval() fonksiyonu kullanılır. Biz kodumuzda start() fonksiyonunun parametre değişkenini kullanarak bu değeri(interval) ayarladık.

Update() fonksiyonu içinde setPixmap() fonksiyonu ile saate göre uygun imajı QLabel 'lara atamaktan başka bir işlem yapılmıyor.

   

/*--- main.cpp ---*/

#include <QApplication>

#include "form.h"

int main(int argc, char *argv[])
{
    QApplication app(argc, argv);
    Form form;
    form.show();
    return app.exec();
}

main.cpp
main.cpp dosyası yine aynı ;)

Derleme ve Çalıştırma 

Program derlenip çalıştırıldığında aşağıdaki gibi görünür :

saat

Saatin 15:12 olduğunu söylememe gerek yok herhalde ;)


Son Söz

Programın algoritmasını tabiki açıklamadım, konumuz algoritmalar değil ;). Ben algoritmayı STL  kullanarak oluşturdum. Siz çok daha farklı algoritmalar kullanıp kodu benden çok daha kısa yazabilirsiniz. ;)

Telif Hakkı ve Lisans

Bu belgenin, QT Eðitimi - 4 : İkili Saat (Binary Clock) , 1.0 sürümünün telif hakkı © 2006 Önder ARSLAN'a aittir. Bu belgeyi, Free Software Foundation tarafından yayınlanmış bulunan GNU Özgür Belgeleme Lisansının 1.1 ya da daha sonraki sürümünün koşullarına bağlı kalarak kopyalayabilir, dağıtabilir ve/veya değiştirebilirsiniz. Bu Lisansın bir kopyasını http://www.gnu.org/copyleft/fdl.html adresinde bulabilirsiniz.

Linux, Linus Torvalds adına kayıtlı bir ticarî isimdir.
Qt, TrollTech adına kayıtlı bir ticari isimdir.
Feragatname
Bu belgedeki bilgilerin kullanımından doğacak sorumluluklar, ve olası zararlardan belge yazarı sorumlu tutulamaz. Bu belgedeki bilgileri uygulama sorumluluğu uygulayana aittir.

Tüm telif hakları aksi özellikle belirtilmediği sürece sahibine aittir. Belge içinde geçen herhangi bir terim bir ticarî isim ya da kuruma itibar kazandırma olarak algılanmamalıdır. Bir ürün ya da markanın kullanılmıþ olması ona onay verildiği anlamında görülmemelidir.